chuyến đi thứ 35: Mang sách đến với trẻ em làng đảo Việt Hải

Bich Lan Nguyen
Jan 2, 2025
4 min read

Tháng 1. 2025

Có những nơi ta đến không chỉ để mang theo sách, mà để hiểu thêm về tuổi thơ — trong hình dạng nguyên sơ và tự do nhất của nó.

Bạn đã bao giờ đặt chân đến một ngôi làng nhỏ, nơi những đứa trẻ xem nhau là "crush" và rủ cô giáo đi chơi đêm chưa? Nếu chưa, hãy cùng tôi bước vào hành trình đặc biệt này!

Ngôi trường nhỏ trong ngôi làng nhỏ được bao quanh bởi núi.

Việt Hải là một ngôi làng nhỏ nằm lọt thỏm giữa những dãy núi đá trên đảo Cát Bà. Cả làng chỉ hơn một trăm người dân, và chỉ có một ngôi trường duy nhất với hơn hai mươi học sinh từ mầm non đến lớp 7. Một thế giới rất nhỏ — nhưng lại mở ra những trải nghiệm rất lớn.

Ngôi trường nhỏ nép mình giữa núi. Thư viện cũng nhỏ, nhưng gọn gàng và ấm áp, dùng chung cho tất cả các khối lớp. Lần này, đồng hành cùng tôi là bạn Thu Thùy — người đã tài trợ gần 200 đầu sách cùng hơn 50 hộp Thẻ câu đố thông minh do tôi biên soạn và thiết kế. Tất cả được chở vượt biển để đến với các em.

Hành trình ra đảo dài hơn dự tính, nhưng lại đầy những sự tử tế bất ngờ. Ngay tại bến phà, khi biết chúng tôi mang sách ra tặng trẻ em, một người phụ nữ đã chủ động gọi giúp thuyền, xin giảm giá vé. Các cô kiểm soát bến cũng hỗ trợ miễn vé cho chuyến đi.

Những điều nhỏ bé ấy khiến tôi luôn tin rằng: khi sách bắt đầu một hành trình, rất nhiều trái tim sẽ âm thầm cùng bước vào hành trình đó.

Một thư viện nhỏ và hai giờ đọc sách đầy năng lượng

Trước khi trao tặng sách, chúng tôi có hơn hai giờ đọc và trò chuyện cùng các em ngay trong thư viện trường.

Không có sân khấu. Không có khoảng cách giữa người dạy và người học. Chỉ có những vòng tròn nhỏ, tiếng cười và những câu hỏi nối tiếp nhau.

Các em tương tác tự nhiên đến mức tôi gần như quên mình đang “giảng”. Chúng tôi cùng đọc, cùng đoán, cùng chơi với thẻ câu hỏi — và điều thú vị nhất là các em bắt đầu kể lại câu chuyện của chính mình thông qua sách.

Ở những nơi ít cơ hội tiếp cận tài nguyên đọc, một cuốn sách không chỉ là tri thức. Nó là cánh cửa để trẻ em nhận ra thế giới rộng hơn ngôi làng mình đang sống.

“Drama” tuổi thơ: cả làng là… crush của nhau

Trong lúc phát tặng sách, một bạn nhỏ chạy đến thì thầm:

— Cô biết bạn A không?— Không, bạn ấy là ai?— Bạn ấy nhiều người không thích. Em cũng không thích bạn ấy.

Chưa đầy năm phút sau, em lại quay lại:

Nhưng bạn ấy là crush của em đấy!

Hóa ra trong “bản đồ tình cảm” của ngôi làng nhỏ này, bạn A thích bạn B, bạn B thích bạn C, và gần như… cả trường đều là crush của nhau.

Ở đây, “crush” không mang nghĩa tình yêu đôi lứa như người lớn nghĩ. Đó chỉ đơn giản là sự yêu mến hồn nhiên — một cách gọi tên cảm xúc rất trẻ con nhưng cũng rất chân thành.

Tôi nhận ra: khi môi trường đủ an toàn và gần gũi, trẻ em không ngại nói về cảm xúc của mình. Và đọc sách chính là một trong những con đường giúp các em học cách gọi tên những cảm xúc ấy.

Một buổi tối không có màn hình

Đêm xuống, tôi tưởng cả làng đã ngủ. Nhưng bất ngờ, tiếng gọi vang lên trước cửa:

— Cô ơi, đi chơi không?

Cả nhóm học sinh kéo đến rủ tôi đạp xe lên núi. Không điện thoại. Không trò chơi điện tử. Chỉ có tiếng cười, màn “ma kìa!” dọa nhau khi thả dốc, rồi những trò chơi tuổi thơ như cá sấu lên bờ, làm tượng, đuổi bắt…

Sương xuống dày, gió lạnh tê tái, nhưng các em vẫn chơi say mê trên bãi cỏ.

Tôi chợt nghĩ: có lẽ chính vì tuổi thơ ở đây chưa bị lấp đầy bởi màn hình, nên trí tưởng tượng vẫn còn nguyên vẹn — và đó cũng là mảnh đất màu mỡ nhất để việc đọc nảy mầm.

Sau màn đạp xe "cảm giác mạnh", cả nhóm quây lại đòi tôi kể chuyện.

Sau đó lôi cô đi chơi đủ trò

Đi rừng cùng “hướng dẫn viên” 7 tuổi

Sáng hôm sau trời mưa lớn, tưởng kế hoạch khám phá làng phải hủy. Nhưng một cô bé 7 tuổi vẫn đến đúng hẹn để dẫn tôi đi rừng.

Tôi hỏi còn xa không.

— Lâu lắm cô ạ!

Và tôi cứ thế đi theo “định nghĩa khoảng cách” của một đứa trẻ bảy tuổi — vừa đi vừa nghe em kể chuyện trà sữa, quà vặt và đủ thứ về thế giới của mình.

Khi đàn chó lớn bất ngờ chạy ra sủa vang, cô bé chỉ nhẹ nhàng chìa tay ra, bình tĩnh như thể đó là điều rất quen thuộc.

Khoảnh khắc ấy khiến tôi nhận ra: tuổi thơ nơi đây không chỉ hồn nhiên mà còn mạnh mẽ, tự do và gắn bó sâu sắc với thiên nhiên.

Khi rời đi

Rời Việt Hải, một bạn nhỏ ra tận phà tiễn tôi. Chuyến đi khép lại bằng những cái vẫy tay rất lâu — như thể không ai muốn nói lời tạm biệt trước.

Tôi đến để mang sách đi chơi. Nhưng rồi lại mang về cho mình nhiều hơn thế: tiếng cười, sự tin tưởng, và một lời nhắc dịu dàng rằng tuổi thơ — dù ở đâu — cũng luôn cần được lắng nghe, được chơi, và được đọc.