Chuyến đi số 41: Hành trình Tây Bắc của sách và tôi.

SOS Điện Biên - Trang sách nối dài những ký ức lịch sử.

Có những chuyến đi không chỉ là di chuyển qua địa lý, mà là hành trình qua nhiều lớp thời gian.

Tháng Bảy – tháng của sự tri ân – tôi mang theo những cuốn sách lên Điện Biên, vùng đất từng ghi dấu một trong những trận chiến khốc liệt nhất của lịch sử dân tộc. Ở nơi từng là chiến trường năm xưa, hôm nay những trang sách dịu dàng lại được mở ra giữa núi rừng yên bình - như một cách rất lặng lẽ để quá khứ và hiện tại gặp nhau.

Hành trình hơn một nghìn cây số đưa tôi đi qua những cung đường Tây Bắc thân quen mà vẫn luôn khiến người ta lặng lại: từ Hà Nội qua Hòa Bình, Mai Châu, Sơn La, đến Điện Biên,

rồi tiếp tục vòng qua Mường Lay, Sa Pa, Lào Cai, Yên Bái trước khi trở về. Núi nối núi, mây phủ đèo, những con dốc dài, quanh co khiến chuyến đi không chỉ là dịch chuyển, mà là khoảng thời gian đủ dài để suy nghĩ sâu hơn về nơi mình đang đến  — và lý do mình tiếp tục mang sách đi xa đến vậy.

Điểm dừng chân của sách là Cơ sở Bảo trợ xã hội Tổng hợp tỉnh Điện Biên — mái nhà chung của những em nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt. Nơi đây từng còn nhiều thiếu thốn, nhưng nay đã trở nên khang trang và ấm áp hơn.

Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là sự quan tâm dành cho các em, mà còn là mong muốn xây dựng một môi trường đọc bền vững cho các em. Một thư viện đang dần hình thành — không chỉ như một căn phòng chứa sách, mà như một không gian để các em có thêm cơ hội mở rộng thế giới của mình.

Chúng tôi cùng đọc sách, trò chuyện và chia sẻ những câu chuyện nhỏ. Các em đến gần sách theo cách rất tự nhiên: có em tò mò lật từng trang, có em chăm chú nghe kể, có em đặt những câu hỏi bất ngờ mà chỉ trẻ nhỏ mới có thể nghĩ ra.

Những khoảnh khắc ấy luôn khiến tôi tin rằng việc đọc không bắt đầu từ kỹ năng, mà bắt đầu từ cảm giác được chào đón trong một không gian an toàn.

Bên cạnh hoạt động đọc cùng các em, tôi cũng có dịp trao đổi với cán bộ phụ trách về cách vận hành và phát triển không gian đọc hiệu quả — từ việc xây dựng nguồn tài nguyên, tổ chức hoạt động thư viện đến thiết kế những chương trình đọc phù hợp với bối cảnh của các em, đến cách xây dựng thói quen sử dụng thư viện lâu dài.

Bởi điều tôi mong không chỉ là những cuốn sách được trao đi trong một ngày, mà là một hành trình đọc có thể tiếp tục lớn lên sau chuyến ghé thăm ngắn ngủi này. Một thư viện chỉ thực sự sống khi trẻ em quay lại với nói - nhiều lần và tự nguyện.

Thư viện Trung tâm - Thăm, chia sẻ công tác quản lý, vận hành thưc viện hiệu quả

Rời cơ sở bảo trợ, tôi tiếp tục đi qua những địa danh lịch sử: đèo Pha Đin, đồi A1 - nơi những dấu tích chiến tranh vẫn còn in sâu trong lòng đất. Ngồi trên chiếc xe hiện đại, điều hòa mát lạnh, tôi vẫn phải dừng nghỉ nhiều lần để vượt qua những con dốc dài. Và chính điều đó khiến tôi càng lặng người khi nghĩ về những đoàn quân năm xưa — thồ pháo, tải gạo, gùi nước qua chính những cung đường này bằng sức người và ý chí.

Giữa hiện tại bình yên, quá khứ dường như vẫn ở rất gần.

Có lẽ vì thế, chuyến đi này không chỉ là một chuyến mang sách. Nó trở thành sự kết nối giữa quá khứ – hiện tại – và tương lai: giữa những hy sinh đã làm nên hòa bình hôm nay, và những trang sách đang âm thầm mở ra những con đường mới cho thế hệ sau.

Trước khi rời Điện Biên, tôi đứng lại khá lâu trước thư viện nhỏ đang được gây dựng. Tôi chợt nghĩ rằng, mỗi cuốn sách được đặt vào đó giống như một hạt giống — không lớn lên ngay lập tức, nhưng sẽ âm thầm bén rễ theo thời gian.

Đỉnh đồi A1 và hố bom

Ý nghĩa của những chuyến đi như thế này không nằm ở quãng đường đã đi qua, mà ở việc biết rằng, sau khi mình rời đi, vẫn sẽ có những trang sách tiếp tục được mở ra.

Đồi A1

Xin cảm ơn các anh chị và các em tại Cơ sở Bảo trợ xã hội tỉnh Điện Biên đã đón tiếp và tạo điều kiện để mình được hiện diện và làm điều mình yêu.

Cùng Ban lãnh đạo Trung tâm

Cảm ơn các thế hệ đi trước đã hy sinh vì hòa bình, để mình được sống, đi, và làm việc như hôm nay.

Tạm biệt Điện Biên — vùng đất của ký ức, của lòng biết ơn, và của những hy vọng đang được viết tiếp theo một cách rất lặng lẽ.

Mường Lay

Mỗi cuốn sách mang theo là một hạt giống hy vọng. Và mỗi hành trình như thế này giúp mình tin hơn vào sức mạnh bền bỉ của tri thức và lòng nhân ái.

Tạm biệt Điện Biên - một địa danh lịch sử hào hùng với vô vàn sự tri ơn và trân quý!

16 - 19. 07.2025

Nguyễn Thị Bích Lan