Hành trình xuyên Việt (chặng 1): Mang sách đi chơi - mang niềm tin lên đường

Bich Lan Nguyen
Feb 17, 2023
4 min read

Updated: Feb 26

Xuất phát từ Hội An, nên hành trình của tôi được chia làm 2 chặng.

Chặng 1: Hội An - Sa Vĩ (Trà Cổ)

Chặng 2: Hội An - Mũi Cà Mau.

Có những chuyến đi bắt đầu bằng một kế hoạch. Hành trình này bắt đầu bằng một niềm tin.

Tôi lên đường không phải để mang sách đi xa, mà để khẳng định một niềm tin rất đơn giản:

Trẻ em dù ở bất kỳ đâu cũng có thể bắt đầu đọc - chỉ là người lớn có biết cách hiện diện cùng các em hay không.

Mỗi điểm dừng không phải là một nơi chốn, mà là một lần thử lại cách tôi tiếp cận trẻ em — trong những điều kiện hoàn toàn khác nhau.

Từ Hội An, tôi mang theo ba lô, một số cuốn sách quen thuộc, Thẻ câu đố thông minh và một niềm tin.

Không lịch trình cố định, không sân khấu, không lớp học đúng nghĩa. Chỉ là đi, gặp, và đọc cùng những đứa trẻ mình tình cờ gặp trên đường, trong trường học, ở các trung tâm bảo trợ xã hội hay ở bất cứ nơi đâu.

Tôi dự tính sẽ đi đến điểm cuối là Hà Giang, chạm tới địa đầu cực Bắc của Tổ Quốc - Cột cờ Lũng Cú. Nhưng khi đến tuyên Quang, thời tiết mưa nhiều ngày và khá lạnh, tôi lại không đem theo áo ấm. Nên, tôi quyết định từ Tuyên Quang quay lại, chuyển sang hướng Móng Cái, đến Sa Vĩ.

Hành trình chặng 1, tôi đã dừng chân đọc sách trên đường đi và một số điểm trường ở:

Huế
Quảng Bình
Hà Tĩnh
Nghệ An
Thanh Hóa
Hà Tây (Hà Nội)
Ba Vì (Hà Nội)
Vĩnh Phúc
Phú Thọ
Tuyên Quang
Hải Phòng
Quảng Ninh (Móng Cái/ Trà Cổ /Sa Vĩ)

Ở mỗi điểm dừng, việc đọc bắt đầu theo một cách khác nhau.

Có khi là một nhóm trẻ bên bờ sông.

Có khi là giữa sân đình.

Có khi là ngay trên đường làng - gần sân bóng

Có khi là ngay trên bãi biển, nơi cát còn dính trên người những em bé vừa ở dưới nước lên...

Tôi nhận ra rất nhanh rằng niềm tin của mình đã đúng.

Trẻ em không cần nhiều lý do để bước vào câu chuyện. Điều các em cần trước tiên không phải là sách — mà là cảm giác được chào đón. Khi người lớn ngồi xuống ngang tầm, khi đủ chậm để lắng nghe, quan sát phản ứng của trẻ, khi câu hỏi mở ra thay vì hướng dẫn... việc đọc tự nhiên xảy ra.

Mỗi nơi tôi đi qua không chỉ là một địa danh trên bản đồ, mà là một lần thử lại cách tôi tiếp cận trẻ em.

Có nơi các em rụt rè lúc đầu, có nơi các em ùa vào câu chuyện ngay từ những trang đầu tiên.

Nhưng ở đâu cũng vậy, chỉ cần vài phút đủ kiên nhẫn, khoảng cách giữa người lạ và người đồng hành dần biến mất.

Dọc hành trình từ Hội An đến Trà Cổ, tôi tin chắc rằng việc đọc không phụ thuộc vào điều kiện hoàn hảo. Không cần thư viện lớn, không cần không gian được chuẩn bị sẵn. Điều quan trọng nhất là sự hiện diện thật sự của người lớn — một sự hiện diện không áp đặt, không vội vàng, và đủ tin rằng trẻ em có thể bước vào thế giới của sách theo cách riêng của mình.

Ban đầu chỉ là thử nghiệm cá nhân.

Nhưng càng đi, tôi càng nhận ra mình không chỉ đang đọc cùng trẻ. Tôi đang khẳng định thêm vào niềm tin về cách nhìn việc đọc cùng trẻ.

Sau bản đồ là những cuộc gặp gỡ.

Và chính từ những cuộc gặp gỡ ấy, một hành trình dài hơn bắt đầu — hành trình đi tìm cách để việc đọc có thể tiếp tục ngay cả khi tôi rời đi.